Waarom chemisch vernikkelen zorgt voor een gelijkmatige coating
Bij metalen onderdelen met boringen, schroefdraden of holtes is een gelijkmatige beschermlaag niet vanzelfsprekend. Bij galvanisch vernikkelen kan de laag op uitstekende randen dikker worden dan op moeilijk bereikbare plekken. Dat is vooral een probleem bij precisieonderdelen, waar kleine afwijkingen in de maatvoering al gevolgen hebben. Chemisch vernikkelen werkt anders. Doordat de nikkellaag zonder elektrische stroom wordt aangebracht, ontstaat ook op complexe vormen een vrijwel gelijke laagdikte.

Geen elektrische stroom, wel een gelijkmatige laag
Bij chemisch vernikkelen wordt een nikkel-fosforlaag aangebracht via een chemische reactie in een bad. Het proces is autokatalytisch: zodra de reactie op het voorbereide metaaloppervlak op gang komt, groeit de laag verder zonder elektrische stroom. Daarom wordt de behandeling ook wel stroomloos vernikkelen genoemd.
Bij galvanisch vernikkelen bepaalt de stroomverdeling mede waar het nikkel neerslaat. Op randen en uitstekende delen is de stroomdichtheid vaak hoger, waardoor de laag daar sneller groeit. In verdiepingen en holtes blijft de laag juist dunner.
Bij chemisch vernikkelen speelt die stroomverdeling geen rol. De laag groeit vrijwel overal even snel, zolang de badvloeistof het oppervlak goed bereikt en voldoende wordt ververst. Daardoor is de behandeling bijzonder geschikt voor onderdelen met een complexe geometrie.
Ook in boringen, schroefdraad en holtes
De gelijkmatige laagopbouw is vooral waardevol bij onderdelen met nauwe toleranties. Denk aan boringen, schroefdraden en inwendige kanalen. Daar is niet alleen bescherming belangrijk, maar ook de maatvoering na het behandelen.
Een coating van 25 µm maakt een uitwendige diameter bijvoorbeeld 50 µm groter. Bij een boring neemt de diameter juist met 50 µm af, wanneer de laag aan beide zijden even dik is. Daarom moet de gewenste laagdikte al bij het ontwerpen worden meegenomen. Galvano Hengelo noemt voor chemisch nikkel een tolerantienauwkeurigheid van ongeveer ±2 µm.
Er zijn wel grenzen. In diepe, nauwe boringen of afgesloten holtes kan de vloeistof onvoldoende circuleren. De laag groeit daar mogelijk minder gelijkmatig. Het is daarom belangrijk om vooraf te beoordelen of alle oppervlakken goed bereikbaar zijn.
Ook voor corrosiebescherming is de laagdikte van belang. Volgens Galvano Hengelo is chemisch nikkel vanaf ongeveer 25 µm normaal gesproken porievrij. Dat verkleint de kans dat vocht of andere corrosieve stoffen via openingen in de coating het basismateriaal bereiken.
Bescherming tegen corrosie en slijtage
Naast de gelijkmatige laagdikte biedt chemisch nikkel een combinatie van hardheid, slijtvastheid en corrosiebestendigheid. Galvano Hengelo noemt een hardheid van 500 tot 600 HV direct na het aanbrengen. Met een aanvullende warmtebehandeling kan die oplopen tot circa 900 tot 1000 HV.
Een hogere hardheid is vooral interessant voor onderdelen die mechanisch worden belast of aan slijtage blootstaan. Voor onderdelen in een corrosieve omgeving is juist de samenstelling van de laag belangrijk. Een warmtebehandeling die de hardheid verhoogt, kan namelijk ook invloed hebben op de corrosiebestendigheid.
Het fosforgehalte speelt daarbij een belangrijke rol. Hoog-fosfor nikkel biedt doorgaans een betere bescherming tegen corrosie, terwijl midden-fosfor andere eigenschappen heeft, zoals een betere soldeerbaarheid. Galvano Hengelo past op staal standaard hoog-fosfor nikkel toe. Op aluminium zijn midden- en hoog-fosforlagen mogelijk. Aluminium vraagt bovendien om een specifieke voorbehandeling voor een goede hechting.
Wanneer is chemisch vernikkelen de juiste keuze?
Chemisch vernikkelen is vooral interessant wanneer een onderdeel nauwkeurig op maat moet blijven of wanneer ook moeilijk bereikbare oppervlakken bescherming nodig hebben. Denk aan onderdelen van pompen, kleppen en andere industriële installaties waar corrosie, slijtage en maatvoering een rol spelen.
Bij eenvoudige onderdelen zonder nauwe toleranties kan galvanisch vernikkelen of een andere oppervlaktebehandeling voldoende zijn. Chemisch vernikkelen biedt vooral meerwaarde wanneer een ongelijkmatige laagdikte problemen zou veroorzaken bij de passing, werking of levensduur van het onderdeel.
De juiste keuze hangt af van het basismateriaal, de gewenste laagdikte en de omstandigheden waarin het onderdeel wordt gebruikt. Een specialist als Galvano, dat sinds 1996 ervaring heeft met oppervlaktebehandelingen, kan vooraf beoordelen welke nikkel-fosforlaag geschikt is en of alle oppervlakken goed te behandelen zijn. Zo wordt niet alleen de gewenste bescherming bereikt, maar blijft ook de maatvoering binnen de gestelde eisen.