Douche-wtw wordt steeds interessanter bij renovaties
De douche-wtw is geen nieuwe techniek, maar de ontwikkeling ervan staat niet stil. De klassieke verticale douchepijp-wtw krijgt gezelschap van douchegoten, douchevloeren en zelfs losse systemen. Tegelijkertijd maakt de elektrificatie van woningen warmteterugwinning uit douchewater interessanter. Vooral in goed geïsoleerde woningen met een warmtepomp valt steeds meer winst te halen bij warmtapwatergebruik. Een overzicht van de meest actuele ontwikkelingen.
Auteur: Harmen Weijer.
Het principe is eigenlijk heel eenvoudig. Warm douchewater verdwijnt normaal gesproken met een temperatuur van grofweg 35 tot 40 °C in het riool. Een douche-wtw gebruikt een deel van die warmte om koud leidingwater voor te verwarmen. Afvoerwater en drinkwater blijven daarbij strikt gescheiden.
Volgens Milieu Centraal kan hiermee ongeveer 40 tot 50 procent worden bespaard op de energie voor douchen. De organisatie onderscheidt inmiddels systemen in de verticale afvoerpijp, wand, douchegoot of douchebak en zelfs losse uitvoeringen op de douchevloer.
Warmtepomp
Een belangrijke ontwikkeling is dat de douche-wtw steeds vaker in samenhang met de warmtepomp wordt bekeken. In goed geïsoleerde woningen neemt de energiebehoefte voor ruimteverwarming af, maar het warmwatergebruik niet automatisch. Daardoor wordt tapwater relatief een steeds grotere energiepost.
Juist bij volledig elektrische woningen is dat relevant. Hoe warmer het water is dat richting warmtepomp of mengkraan gaat, hoe minder energie nodig is, zo stelt Milieu Centraal op haar website. Bijkomend voordeel is de eenvoud. De warmtebron – het afvoerwater – en de warmtevraag zijn gelijktijdig aanwezig. Er zijn geen compressor of opslagvat nodig.
Wie puur naar rendement kijkt, komt nog altijd snel uit bij de douchepijp-wtw. Het warme afvoerwater stroomt langs de binnenzijde van een verticale buis en draagt warmte over aan het koude leidingwater. Milieu Centraal becijfert voor een huishouden van drie personen, bij gebruik van een hr-ketel, een jaarlijkse besparing van ongeveer 70 m³ gas met een verticale douchepijp-wtw. Een douchegoot- of douchebak-wtw komt op circa 55 m³ en een los systeem op ongeveer 45 m³.
Ruimtegebrek
Het probleem zit vooral in de renovatiepraktijk. Er moet voldoende verticale leidinglengte beschikbaar zijn. In nieuwbouw kan daarmee rekening worden gehouden, maar bij bestaande woningen en appartementen ontbreekt die ruimte regelmatig.
Daarom is de laatste jaren door producenten ingezet op de productontwikkeling van horizontale en geïntegreerde warmtewisselaars. Douchegoot-wtw’s bestaan al langer. Ze brengen de warmtewisselaar dichter bij de douche en hebben geen lange verticale standleiding nodig.
De volgende stap is integratie in de douchevloer. Begin 2026 presenteerde wedi op VSK+E bijvoorbeeld een douchevloer waarin afvoer, afschot, waterdichting én warmtewisselaar zijn samengebracht. De Fundo Thermo kan volgens de fabrikant tot 50 procent van de warmte terugwinnen. “We hebben puur gekeken naar rendement, inbouwhoogte, gewicht, complexiteit en onderhoud”, vertelde Dennis Platteel, verkoopdirecteur Europa van wedi, eerder in RenovatieTotaal. Voor de ontwikkeling kocht wedi 27 verschillende douche-wtw’s die in het eigen laboratorium werden onderzocht. Volgens Platteel komt koud leidingwater met ongeveer 10 °C binnen en verlaat dit de warmtewisselaar met circa 26 °C. “Dat voorverwarmde water gaat direct naar de thermostaatkraan, waardoor de warmwatervraag sterk afneemt.” De besparing bedraagt volgens wedi tot wel 44% aan energie.
Voor renovatie is vooral de integratie interessant. De Fundo Thermo heeft afhankelijk van de uitvoering een opbouwhoogte van 116 of 142 mm. Elektrische voeding of besturing is niet nodig. Dat zorgt voor de broodnodige verscheidenheid in de markt. Bij nieuwbouw en renovaties waar de standleiding bereikbaar is, blijft de verticale douchepijp-wtw interessant vanwege rendement en prijs. In bestaande badkamers wordt echter niet alleen het hoogste rendement, maar vooral de inpasbaarheid bepalend. Bij een complete badkamerrenovatie wordt die afweging nog interessanter. Als vloer, leidingwerk en douchegoot toch worden vervangen, kan warmteterugwinning direct in het ontwerp worden meegenomen.
Meer dan energiebesparing
Vereniging Duurzaam Tapwater wijst op andere voordelen dan alleen energiebesparing.
Zo kun je met een douche wtw af met een kleinere warmtepomp en/of een warmtepomp met meer flexibiliteit. Dat scheelt kosten en verlaagt de druk op het stroomnet. Bovendien wordt hiermee ruimte bespaard voor de warmtapwaterinstallatie. Verder wijst de VDT op ringleidingen in utiliteitsgebouwen, die douche-wtw’s worden ontlast. “De lagere belasting, maakt ook topassen van warmwaterconcepten zonder ringleiding mogelijk.”
De VDT is overigens minder te spreken over de waardering van douche wtw’s in de energieprestatieberekening. Ze uitte bij de consultatie van de EPG voor 2026 kritiek op de wijze waarop douche-wtw’s binnen NTA 8800 worden beoordeeld. Volgens de vereniging worden prestaties bepaald bij debieten die samenhangen met de CW-klasse van warmtapwatertoestellen, terwijl moderne toestellen steeds vaker volgens Europese tappatronen worden beoordeeld. De vereniging noemt het ontbreken van een passende omrekening een “omissie”, die in hun ogen relatief gerepareerd zou kunnen worden. Ze adviseert om na te gaan of in de huidige NTA8800 de vereisste CW-klasse 4/5/6/ kan worden vervangen door CW3. “Dat is het meest eenvoudig, en komt veel dichter bij de praktijk”, aldus de VDT.
