Moderne installatietechniek leidt middeleeuws kerkgebouw naar toekomst

Artikel delen

Voorheen moest de koster extra vroeg naar de Sint-Liboriuskerk of Dorpskerk in Dinxperlo om alvast de luchtbehandeling handmatig aan te zetten, zodat de kerkgangers van de protestantse gemeente enkele uren later in een redelijk aangename temperatuur zaten. Na de maatregelen die DWA heeft voorgesteld voor verduurzaming en verbetering van het comfort kan de koster op afstand op haar smartphone de nieuwe luchtbehandeling, vloerverwarming en convectoren regelen. “En doordat je de temperatuur nu ook gedurende de hele week goed op een basisniveau kunt houden, vergt dat veel minder energie, hoewel we zelfs met vloerverwarming en convectoren extra warmtecapaciteit hebben toegevoegd, legt projectleider Aart-Jan Schot van DWA uit. “Bovendien is het voorkomen van snelle temperatuur- of vochtwisselingen beter voor het historische orgel.”

De Sint-Liboriuskerk of Dorpskerk in Dinxperlo is verduurzaamd en het comfort is verhoogd.

De kerk is een rijksmonument. De toren dateert uit 1400 en het schip is van 1509. De kerk telt verschillende muurschilderingen en het orgel is gebouwd in 1831, met gebruikmaking van onderdelen van het originele orgel uit 1707. Er stond groot onderhoud op het programma en er waren nieuwe audiovisuele middelen nodig. Een mooi moment om de kerk klaar te maken voor de toekomst. Daarom heeft DWA in opdracht van de Protestantse gemeente de mogelijkheden van verduurzaming onderzocht – compleet met temperatuur- en vochtmetingen – en is tevens gekeken naar een beter gebruik, want de vaste banken in de zijbeuken werden weinig gebruikt, mede omdat het zicht op de kansel slecht was. Om voor vieringen een vrijere, flexibelere indeling te hebben, is naar een ontwerp van Pim van Dijk Designs de ruimte anders ingericht. De banken in de zijbeuken zijn verwijderd, waardoor de kerk nu ook voor concerten, lezingen of tentoonstellingen kan worden gebruikt. Daarnaast zijn er de rouw- en trouwdiensten.

Om voor vieringen een vrijere, flexibelere indeling te hebben, zijn kerkbanken verwijderd en is de ruimte anders ingericht.

In de Tweede Wereldoorlog heeft een bombardement plaatsgevonden waarbij met name het dak van de kerk werd beschadigd. Na de oorlog, in 1948, vond een grote restauratie plaats. Daarbij is onder andere een ventilator in een kelder naast de kerk geplaatst, die nog steeds functioneerde, maar erg veel geluid produceerde. Deze kelder is toegankelijk via een toegangsluik in het gras. De luchtkanalen lopen ondergronds naar de kerk toe. Dat was in de winter goed zichtbaar, want boven die leidingen lag geen sneeuw. In de kelder is vrij recent een nieuwe cv-ketel geïnstalleerd, die bij de verduurzaming kon worden gehandhaafd.

Een groot deel van de kerk heeft vloerverwarming gekregen.

Nieuwe laagtemperatuursystemen

Aart-Jan Schot: “Om het comfort te verhogen heeft installateur Alferink een nieuwe, efficiënte luchtbehandelingskast in de kelder geïnstalleerd. Daarnaast hebben wij extra warmtecapaciteit toegevoegd. Te beginnen met de vloerverwarming in de zijbeuken en achterin de kerk, waar door aannemer Klomps de banken zijn weggehaald en een nieuwe grijze natuurstenen vloer op het zandpakket is aangebracht. Onder de ramen zijn convectoren geplaatst, als basisverwarming en voor het opvangen van koudeval. Er is nog gekeken naar voorzetramen, maar dat bleek niet fraai te worden. Al deze nieuwe warmteafgiftesystemen zijn laagtemperatuursystemen geworden, zodat een toekomstige warmtebron er makkelijk op kan worden aangesloten.”

In de kelderruimte, van buiten toegankelijk, is de nieuwe luchtbehandelingskast geplaatst.

Voor het eeuwenoude orgel zijn de klimatologische omstandigheden verbeterd.

In zo’n rijksmonument is het belangrijk om leidingen netjes weg te werken. “De leidingen voor de convectoren konden in de stuclaag worden opgenomen, waarbij deze met speciale stucproducten is hersteld. We konden voor de aanvoer van de warmteleidingen ook gebruik maken van de stenen ondergrondse luchtkanalen. Deze waren van oudsher aan de binnenzijde afgetimmerd met spaanplaat, dat goeddeels was vergaan. Er is iemand in die kanalen gekropen en deze heeft de luchtkanalen bekleed met hardschuimpanelen, die niet alleen voor isolatie van de lucht zorgen, maar ook de akoestiek verbeteren. En het materiaal is een stuk hygiënischer dan spaanplaat voor luchtkanalen.”

Gelijkmatige, comfortabele warmte

Dit voorjaar zijn de maatregelen uitgevoerd. Hoewel de winter nog moet komen, zijn de eerste ervaringen positief. Aart-Jan Schot: “De warmte van de convectoren en de vloerverwarming, die een kleine 30% van de vloer bestrijkt, verspreidt zich mooi over de kerk. Overal kun je nu comfortabel zitten. De enthousiaste groep vrijwilligers die bij de verbouwing heeft geholpen, wil nog restanten puin dat sinds het bombardement tussen de gewelven ligt, verwijderen. Dat is een mooi moment om op de zolder isolatiedekens aan te brengen, want er gaat een hoop warmte door het dak verloren. Desalniettemin is de energierekening na de verduurzaming een stuk lager. De koster had de laatste jaren al gezocht naar mogelijkheden om de gasrekening te beperken en bijvoorbeeld met een iets lagere temperatuur het energieverbruik weten te verlagen. Nu heeft de kerk grote stappen hierin kunnen zetten. En het comfort is sterk verbeterd, de temperatuurbewaking is nu automatisch en de bediening kan op afstand plaatsvinden. Er zijn veel kerkgebouwen in Nederland en elk gebouw moet op de juiste manier worden verduurzaamd. Voor de Dorpskerk in Dinxperlo zijn door het prettig samenwerkende bouwteam de juiste keuzes gemaakt. De gebruikers profiteren hiervan.”

Met nieuwe installaties kan de kerk weer jaren vooruit.

Voor bijeenkomsten met groepen mensen ontwikkelde DWA de Eerste Hulp bij Ventilatie:
https://www.dwa.nl/actueel/samenkomen-in-coronatijd-bereken-de-capaciteit-van-uw-ruimten/

Alles over de sector als eerste in jouw mailbox?

Abonneer je op de gratis RenovatieTotaal nieuwsbrief.